ISLOM DININING VUJUDGA KELISHI VA SHAKLLANISHINING TARIXIYSHART-SHAROITLARI

Authors

  • Pozilova Muqaddas Xikmataliyevna, Mahmudova Sevara To'lanboy qizi Author

Keywords:

islom tarixi, Arabiston yarimoroli, johiliya davri, qabilachilik, savdo yo‘llari, tavhid, ijtimoiy adolat, haniflar, Muhammad payg‘ambar (s.a.v.), dinshunoslik.

Abstract

Ushbu maqolada milodiy VII asrda Arabiston yarimorolida islom dinining vujudga kelishi va shakllanishiga zamin yaratgan tarixiy shart-sharoitlar tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotda islomning paydo bo‘lishi tasodifiy hodisa emas, balki o‘sha davr Arabiston jamiyatidagi murakkab siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va diniy jarayonlarning tabiiy natijasi ekanligi asoslab beriladi. Xususan, islomgacha bo‘lgan johiliya davrining ikkiyoqlama xususiyati — bir tomondan she’riyat, mehmondo‘stlik va va’daga sodiqlik kabi ijobiy qadriyatlar, ikkinchi tomondan esa qabilachilik nizolari, ijtimoiy tengsizlik hamda ayollar va zaif qatlamlar huquqlarining cheklanganligi ochib beriladi. Shuningdek, Makka va Yasrib shaharlarining savdo va ziyorat markazi sifatidagi o‘rni, karvon savdosining rivojlanishi ortidan boylar va kambag‘allar o‘rtasidagi tafovutning kuchayishi tahlil etiladi. Maqolada Arabistondagi butparastlik, yahudiylik, nasroniylik, zardushtiylik va haniflik kabi diniy qarashlar muhitida shakllangan yangi ta’limotning asosiy g‘oyalari — tavhid, ijtimoiy adolat va insonning axloqiy mas’uliyati masalalari diniy hamda zamonaviy dinshunoslik yondashuvlari asosida yoritiladi.

Downloads

Published

2026-11-18