KALAMUSH BUYRAGI MAKROANATOMIK TUZILMALARIGA ZAMONAVIY ILMIY QARASHLAR
Keywords:
kalamush, buyrak, nefron, ratsion, buyrak–tana indeksi, tana vazniAbstract
Tajribadada turli yoshdagi 140 ta Wistar kalamushlari erta postnatal davrda: bir kunlik va kechki postnatal davrda: uch, olti va o’n ikki oyligida, buyrak tuzilishining dinamik oʻzgarishlari baholash uchun tanlandi. Kalamushlar buyragining postnatal rivojlanish davrida uning oʻsish sur'ati hamda poʻstloq-magʻiz koeffitsiyentining oʻziga xos morfofunksional dinamikasi o’rganildi. Tajribada buyrak nefronlarning yoshga oid yetilishi jihatlarning oʻzaro uzviy bogʻliqligi va hayvonlarning turli davrlarda barqarorlashuvi tahlil qilindi. Kalamushlar buyragi rivojlanishining olti oylik davri yakunlanishi va O’n ikki oyligiga kelib, yoshga oid fiziologik involyutiv jarayonlarni boshlanishi kuzatildi. Bu yoshda nefronlar soni ortmay, glomerula diametri oʻzgarmaydi, ammo tana vazni yogʻ toʻqimasi hisobiga ortishi davom etadi. Natijada buyrak – tana indeks pasayadi. Bu esa hayvonlar buyragining oʻlcham potensiallarini yakunlanganligini bildiradi.
Shunday qilib, kalamushlar buyrgining postnatal rivojlanishi uch bosqichga ajratildi: Uch oygacha - faol oʻsish va strukturaviy shakllanish, Olti oygacha - funksional yetuklik va O’n ikki oygacha - barqarorlashuv va moslashuv bosqichi boʻlib, har bir bosqichda buyrakning yoshga oid yetilishida morfofunksional jihatlarning oʻzaro uzviy bogʻliqligi aniqlandi.